Ege Üniversitesi

"Bilimin Sanatla Buluşması"

Kısa Gagalı Yunus


Ege Üniversitesi'nin maskotu “Kısa Gagalı Yunus” ya da diğer adıyla “Tırtak” Ege Üniversitesi öğrencilerinin ve İzmir başta olmak üzere Ege bölgesi sakinlerinin görmeye alışık olduğu bir canlı. Latince adı “Delphinus delphis” olan kısa gagalı yunuslar, enerjik ve oyunbaz hayvanlardır. Çoğu zaman hızla suyun üstüne zıplayıp takla atar ya da tekne ve vapurlara yüzerek eşlik ederler.

Kısa gagalı yunus, yan tarafında bir sonsuzluk şekli oluşturan farklı renklere sahiptir. Sarı renkli bir hat, her iki tarafta da sonsuzluk işareti oluşturacak şekilde kıvrılır ve sırt yüzgecinin hemen altında birleşir. Çoğu birey, sırt yüzgecinde belirgin bir beyaz lekeye sahiptir; bu, onları uzun gagalı yunustan ayıran bir özelliktir. Kısa gagalı yunusu diğer yunuslardan ayıran bir başka özellik de göz çevresinde onları daha havalı bir konuma sokan siyah bir yama olmasıdır.

Kısa gagalı yunuslar genellikle 10 ila 50 yunus arasında değişen büyük sosyal gruplarla seyahat ederler. Bazen de farklı türlerden binlerce yunusla seyahat edebildikleri de gözlenmiştir. Akrobatik canlılar olan kısa gagalı yunuslar ve çoğu zaman suyun dışına zıplarken ya da havada takla atarken görülebilir. Sürü halinde gemilerin yanında yüzerek hoş bir görüntü oluşturan kısa gagalı yunuslar doğada sık sık diğer deniz memelileriyle oynarken ya da deniz kuşlarını beslerken de gözlemlenir.

Kısa gagalı yunus, okyanuslarının tropikal ve ılıman bölgelerinde bulunur. Ülkemizin de Ege ve Karadeniz kıyılarında kısa gagalı yunus popülasyonu gözlenmiştir. Ancak son zamanlarda kısa gagalı yunus popülasyonları bazı bölgelerde azalmıştır. Bu azalmanın nedeni balık avcılığında yasadışı ağların kullanılması, aşırı avlanmadan dolayı kısa gagalı yunusun avlarının tükenmesi, kimyasal atık kaynaklı kirlilik ve habitatının bozulmasıdır. 2008 yılında IUCN, kısa gagalı yunusun Akdeniz ve Ege popülasyonunu “tehlikede” ve Karadeniz “popülasyonunu “hassas durumda” olarak sınıflandırmıştır.